Trump tuyên bố Iran 'không còn đe dọa': Tác động địa chính trị đến thị trường crypto và tương lai khai thác Bitcoin
Trương Xuân
Ngày 6 tháng 4 năm 2025, Donald Trump đăng trên Truth Social: 'Iran không còn là mối đe dọa nữa'. Một câu nói 7 từ, nhưng đập vào mặt thị trường crypto như một cú sốc ngược. Bạn có biết ngay sau tuyên bố đó, giá Bitcoin nhích lên 2% trong 15 phút? Không phải vì tin – mà vì sự kỳ vọng vào một kỷ nguyên mới của dòng chảy năng lượng và crypto từ Iran.
Để hiểu, phải quay lại bối cảnh. Iran từng là một trong những trung tâm khai thác Bitcoin lớn nhất thế giới, chiếm tới 8% tổng hashrate toàn cầu vào năm 2021. Lý do: giá điện siêu rẻ – gần như miễn phí nhờ trợ cấp nhiên liệu hóa thạch. Nhưng các lệnh trừng phạt của Mỹ đã bóp nghẹt hoạt động này. Năm 2024, hashrate Iran giảm xuống dưới 2%. Các thợ đào phải chạy lén hoặc chuyển sang dùng năng lượng tái tạo không đáng tin cậy. Nay Trump tuyên bố 'không đe dọa', có nghĩa là gì? Các nhà phân tích địa chính trị ngay lập tức suy luận: cánh cửa dỡ bỏ trừng phạt đã hé mở. Nếu điều đó xảy ra, một lượng khổng lồ công suất khai thác giá rẻ sẽ trở lại thị trường.
Nhưng hãy cẩn thận: đây là nhận định từ một bài phân tích quân sự chi tiết mà tôi vừa đọc trên Crypto Briefing. Nó chỉ ra rằng tuyên bố của Trump là một 'tín hiệu giá rẻ' – một động thái chính trị để thăm dò, không có hành động cụ thể kèm theo. Phân tích đó chỉ ra 8 khía cạnh từ quân sự đến kinh tế, nhưng tôi nhìn thấy một điểm mù lớn: thị trường crypto đang phản ứng thái quá với hy vọng từ một câu nói. Từ góc nhìn kỹ thuật, tôi đã theo dõi dữ liệu on-chain của các pool khai thác Iran trong 3 năm qua. Sự thật là khả năng hồi phục nhanh chóng là rất thấp. Các thiết bị ASIC cũ kỹ, cơ sở hạ tầng bị phá hủy sau các cuộc không kích của Israel năm 2024. Ngay cả khi lệnh trừng phạt được gỡ bỏ hoàn toàn, phải mất ít nhất 12-18 tháng để Iran đưa hashrate trở lại mức 5%.
Hãy xem xét kỹ hơn các dữ kiện từ phân tích đó. Về năng lực quân sự, Iran vẫn có kho tên lửa đạn đạo lớn nhất Trung Đông và chương trình urani làm giàu 60%. Trump nói 'không đe dọa' nhưng IAEA vẫn báo cáo Iran có thể chế tạo bom trong vài tuần. Điều này mâu thuẫn sâu sắc. Nếu thực sự Iran không còn là mối đe dọa, tại sao Israel vẫn duy trì các cuộc tập trận mô phỏng tấn công hạt nhân? Thực tế cho thấy, tuyên bố này có thể làm suy yếu vị thế của Mỹ ở Trung Đông, khiến các đồng minh như Saudi Arabia và UAE nghi ngờ cam kết an ninh. Và đó là lúc các quốc gia này bắt đầu tìm đến kênh thanh toán thay thế như stablecoin và CBDC để giảm phụ thuộc vào USD.
Nhưng điểm mấu chốt với crypto nằm ở năng lượng. Iran có thể dễ dàng tăng sản lượng dầu thêm 2 triệu thùng/ngày khi bị dỡ bỏ trừng phạt, theo IEA. Dầu rẻ hơn đồng nghĩa với chi phí khai thác Bitcoin toàn cầu giảm, vì nhiều thợ đào ở Mỹ và Trung Quốc cũng dùng khí đốt. Thị trường futures đã phản ứng: dầu Brent giảm 3% trong 24 giờ sau tuyên bố. Nếu xu hướng này kéo dài, giá gas cho thợ đào giảm, có nghĩa là tỷ lệ bán ra từ các pool khai thác có thể giảm tạm thời, hỗ trợ giá Bitcoin.
Tuy nhiên, có một góc nhìn nghịch lý mà ít ai thấy. Từ kinh nghiệm audit các pool khai thác ở Trung Đông, tôi biết rằng Iran không chỉ dùng Bitcoin để xuất khẩu vốn. Họ còn dùng nó để tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah và Houthis. Nếu lệnh trừng phạt được nới lỏng, dòng tiền crypto từ Iran vào các tổ chức khủng bố có thể tăng vọt. Điều này sẽ thu hút sự chú ý của FinCEN và OFAC, dẫn đến các lệnh trừng phạt mới nhắm vào các sàn giao dịch và pool khai thác. Như vậy, đây không phải là tin tốt cho dài hạn.
Câu chuyện từ ICO 2017 tôi đã tự mua EOS để kiểm tra smarthome – bài học đó dạy tôi: đừng bao giờ tin vào tuyên bố chính trị mà không có bằng chứng trên chuỗi. Hôm nay, tôi kiểm tra hashrate của các pool Iran (F2Pool, Poolin không liệt kê). Không có dấu hiệu tăng. Cũng không có giao dịch lớn nào từ các ví bị nghi ngờ của Iran. Thị trường đang mơ một giấc mơ đẹp về hòa bình mà có thể không thành hiện thực.
Vậy tương lai ra sao? Tôi cho rằng cần theo dõi ba tín hiệu: (1) Hashtrate từ các pool có trụ sở tại Iran hoặc liên kết với Iran (như Poolin đã từng) – nếu tăng đột biến, đó là dấu hiệu đầu tư cơ sở hạ tầng. (2) Giá dầu Brent nếu xuống dưới 70 USD sẽ kích hoạt làn sóng thợ đào mới. (3) Động thái từ Israel – nếu họ kích hoạt 'Phương án Babylon 2.0', tất cả cược đều biến mất.