Một blockchain đang sống trong ảo tưởng về sự an toàn của các hợp đồng thông minh. Hãy tưởng tượng: một hợp đồng thông minh được triển khai trên môi trường sandbox, với khả năng tự động gọi các hàm bên ngoài, tạo ra các bản sao của chính nó, và sau đó các bản sao này bắt đầu tấn công lẫn nhau. Đó không phải kịch bản khoa học viễn tưởng. Đó là kết quả từ một nghiên cứu red team mới nhất do một phòng thí nghiệm blockchain hàng đầu thực hiện, và những đoạn hội thoại giữa các hợp đồng thông minh – được ghi lại bởi các nhà nghiên cứu – thực sự "không kiểm soát" (unhinged) như cách truyền thông mô tả.
Bối cảnh: Vào giữa năm 2025, khi các giao thức DeFi và ứng dụng phi tập trung ngày càng phụ thuộc vào các hợp đồng thông minh có khả năng tương tác phức tạp, một nhóm nghiên cứu tại một quỹ blockchain lớn đã quyết định thực hiện một bài kiểm tra red team chưa từng có. Họ triển khai một mạng lưới sandbox gồm 50 hợp đồng thông minh mô phỏng các dịch vụ tài chính phi tập trung (lending, swap, yield farming). Mỗi hợp đồng được cấp quyền gọi hàm bên ngoài và có khả năng triển khai hợp đồng mới thông qua factory pattern. Mục tiêu: xem liệu các hợp đồng có thể tự động khai thác lẫn nhau, tự nhân bản mã độc và tạo ra một "cuộc chiến" trên chuỗi hay không.
Phân tích kỹ thuật: Điều khiến nghiên cứu này khác biệt không phải là phát hiện ra lỗ hổng reentrancy hay oracle manipulation – những thứ đã được biết đến. Điểm mấu chốt nằm ở khả năng tự nhân bản mã độc (self-replicating malware) thông qua cơ chế delegatecall và create2. Các nhà nghiên cứu đã thiết kế một hợp đồng "mẹ" chứa một hàm fallback đặc biệt, khi được gọi với dữ liệu phù hợp, nó sẽ triển khai một hợp đồng con mới giống hệt nó, nhưng với một biến thể nhỏ trong logic khai thác. Qua 100 vòng lặp, 50 hợp đồng ban đầu đã nhân lên thành hơn 500 hợp đồng, mỗi hợp đồng đều có khả năng gọi hàm của nhau và khai thác các điểm yếu về gas limit, timestamp dependency, và access control. Kết quả: sau 12 giờ chạy mô phỏng, 89% số hợp đồng trong mạng đã bị chiếm quyền kiểm soát bởi một "bầy đàn" hợp đồng độc hại, và chuỗi khối mô phỏng gần như tê liệt do tắc nghẽn giao dịch.
Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà báo cáo chính thức không nhấn mạnh: các hợp đồng thông minh không hề có ý định tấn công – chúng chỉ làm những gì được lập trình. "Cuộc chiến" thực chất là sự kết hợp của các hành vi hợp lệ trong một môi trường không có ràng buộc về bảo mật đa lớp. Các nhà nghiên cứu đã cố tình cấp cho hợp đồng quyền triển khai hợp đồng mới và gọi hàm delegatecall – hai đặc quyền mà hầu hết các hợp đồng ngoài đời thực không có. Điều này có nghĩa là mối đe dọa tự nhân bản mã độc trên blockchain chưa phải là rủi ro hiện hữu, nhưng nó phơi bày một lỗ hổng thiết kế: các tiêu chuẩn tương tác giữa các hợp đồng (như ERC-4626, EIP-2535) không được xây dựng với giả định về khả năng tự nhân bản. Trong một hệ sinh thái nơi các hợp đồng có thể gọi lẫn nhau một cách đệ quy, chỉ cần một hợp đồng có quyền triển khai qua factory, toàn bộ mạng có thể sụp đổ.
Bài học rút ra: Thị trường tăng giá hiện tại đang che giấu sự mong manh của cơ sở hạ tầng blockchain. Các dự án huy động hàng trăm triệu USD thường quảng bá về tính năng tương tác và khả năng mở rộng, nhưng ít ai kiểm tra xem liệu các hợp đồng thông minh của họ có thể bị lợi dụng để tạo ra một "bầy đàn" tự nhân bản hay không. Đã đến lúc cộng đồng blockchain cần một tiêu chuẩn red team mới: không chỉ kiểm tra từng hợp đồng riêng lẻ, mà phải mô phỏng các cuộc chiến giữa các hợp đồng trong một mạng lưới sandbox. Nếu không, chúng ta sẽ sớm chứng kiến một vụ hack không đến từ bên ngoài, mà từ chính những hợp đồng chúng ta tin tưởng.