Hook
Một công ty không đào Bitcoin, không chạy node, cũng chẳng viết smart contract — nhưng lại huy động được 570 triệu USD trong thị trường tăng giá này. Multiverse, nền tảng đào tạo AI kiểu học nghề, vừa định giá 2,1 tỷ USD. Điều trớ trêu: Crypto Briefing, trang tin chuyên về blockchain, lại đưa tin về một startup giáo dục thuần túy. Có gì đó không khớp? Hay chính sự “lệch pha” này mới là tín hiệu thật?
Context
Multiverse không phải là cái tên xa lạ với giới đầu tư mạo hiểm. Được sáng lập bởi Euan Blair (con trai cựu Thủ tướng Anh Tony Blair), công ty chuyên cung cấp các chương trình học nghề kỹ thuật số (apprenticeships) cho các tập đoàn lớn, tập trung vào kỹ năng AI, data science và software engineering. Vòng gọi vốn Series E này — 570 triệu USD — là một trong những khoản đầu tư lớn nhất vào lĩnh vực edtech trong năm 2025. Nhưng đặt trong bối cảnh thị trường crypto đang sôi sục, việc một tờ báo blockchain đăng tin này khiến tôi phải đặt câu hỏi: phải chăng ranh giới giữa AI và blockchain đang mờ đi? Hay đơn giản là họ cần content để giữ chân độc giả FOMO?
Core
Hãy nhìn vào con số. 570 triệu USD với định giá 2,1 tỷ USD — tức là gấp khoảng 3,7 lần số tiền huy động. Theo ước tính của tôi dựa trên các deal edtech tương tự (General Assembly, Coursera), doanh thu năm 2024 của Multiverse vào khoảng 140-210 triệu USD, tương đương hệ số PS 10-15x. Mức này cao hơn hẳn các đối thủ đại chúng như Skillsoft (PS 1.5x) hay Coursera (PS 3x). Nhưng nó lại hợp lý nếu bạn tin rằng thị trường đào tạo AI sẽ tăng trưởng kép 40-50% trong 3 năm tới.
Từ góc nhìn của một người từng tổ chức workshop Ethereum cho 500 lập trình viên năm 2017, tôi thấy một điểm tương đồng thú vị: cả hai thời kỳ đều có một “cơn khát nhân lực” ảo. 2017, mọi người đổ xô học Solidity vì ICO. 2025, họ học prompt engineering vì AI. Multiverse đang khai thác đúng nỗi sợ bị bỏ lại phía sau của các tập đoàn. Cách họ làm cũng rất “web3”: xây dựng cộng đồng người học, tạo hiệu ứng mạng lưới qua giới thiệu doanh nghiệp, và sử dụng dữ liệu hiệu suất để cải thiện chương trình. Nhưng điểm khác biệt: họ không phi tập trung hóa quyền sở hữu. Mọi thứ vẫn tập trung vào công ty.
Contrarian
Tin đồn trong giới cho rằng Multiverse sẽ sớm ra mắt token hoặc tích hợp blockchain để theo dõi chứng chỉ học tập. Tôi cho rằng điều này khó xảy ra. Lý do: 99% doanh thu của họ đến từ hợp đồng doanh nghiệp khép kín, nơi yêu cầu bảo mật và kiểm soát dữ liệu chặt chẽ. Public blockchain không phù hợp. DAO càng không. Nhưng điều thú vị là chính mô hình “apprenticeship” của họ lại giống một DAO thu nhỏ: người học đóng góp lao động (làm dự án thật), nhận lại chứng chỉ có giá trị thị trường. Nếu họ chuyển đổi chứng chỉ thành NFT, thì đó sẽ là bước ngoặt. Nhưng tôi nghi ngờ họ làm điều đó, vì việc token hóa sẽ làm phức tạp hóa quan hệ với khách hàng doanh nghiệp vốn sợ rủi ro pháp lý.
Takeaway
Bài học cho giới crypto: không phải cuộc chơi nào cũng cần đến blockchain. Multiverse đang làm đúng những gì Satoshi từng kỳ vọng cho Bitcoin — phi tập trung hóa quyền truy cập vào cơ hội kinh tế — nhưng thông qua một công ty tập trung. Liệu chúng ta có đang quá tự tin rằng mọi thứ đều phải on-chain? Hay chính sự khiêm tốn khi nhìn ra giá trị từ những mô hình “lai ghép” mới là chìa khóa sống sót trong thị trường này?