Khi hệ thống tiền tệ toàn cầu đang xoay trục, điểm neo duy nhất mà mọi nhà đầu tư crypto đều theo dõi – thanh khoản toàn cầu – lại đang bị xói mòn từ một góc khuất. Tuần này, các ngân hàng Anh công khai chỉ trích Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) về phương pháp so sánh vốn. Một vấn đề kỹ thuật tưởng chừng xa lạ với crypto, nhưng lại chính là mảnh ghép mà tôi đã cảnh báo từ năm 2022: khi các ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại bất đồng về quy tắc, dòng chảy tín dụng sẽ bị bóp méo, và thanh khoản – huyết mạch của mọi tài sản rủi ro – sẽ thay đổi.
Bối cảnh khá đơn giản: BoE đang áp dụng một phương pháp so sánh vốn mà các ngân hàng cho là "có sai sót". Phương pháp này có thể đánh giá quá cao rủi ro trong danh mục cho vay của họ, buộc họ phải giữ nhiều vốn hơn mức cần thiết. Đây không phải lần đầu tiên chúng ta thấy xung đột giữa cơ quan quản lý và ngành ngân hàng, nhưng điểm đáng chú ý là thời điểm: Anh đang đối mặt với lãi suất cao nhất trong 15 năm, tăng trưởng trì trệ, và thị trường bất động sản yếu. Trong bối cảnh đó, nếu các ngân hàng buộc phải thắt chặt cho vay, nền kinh tế sẽ hứng chịu thêm một cú sốc. Và khi tín dụng bị siết, thanh khoản toàn cầu – vốn đã căng thẳng sau chu kỳ thắt chặt của Fed – sẽ càng khó khăn hơn.
Dựa trên kinh nghiệm nghiên cứu tại ngân hàng trung ương, tôi biết rằng những cuộc tranh cãi về quy tắc vốn thường âm thầm nhưng có sức tàn phá lớn. Hãy nhìn vào sự sụp đổ của Ngân hàng Thung lũng Silicon năm 2023: nó bắt đầu từ một bất đồng về cách tính thanh khoản. Ở đây, rủi ro còn lớn hơn vì nó liên quan đến toàn bộ hệ thống ngân hàng Anh – nơi có những định chế như HSBC, Barclays – có mạng lưới toàn cầu. Nếu BoE không điều chỉnh phương pháp, các ngân hàng sẽ giảm cho vay doanh nghiệp, đặc biệt là cho vay bất động sản thương mại và các dự án đầu tư dài hạn. Điều này sẽ làm giảm tốc độ luân chuyển tiền tệ, kéo dài chu kỳ suy giảm thanh khoản. Và với crypto, mối tương quan với thanh khoản toàn cầu đã được chứng minh rõ ràng: khi thanh khoản giảm, Bitcoin và altcoin thường lao dốc.
Nhưng có một góc nhìn contrarian mà hầu hết mọi người bỏ qua. Thay vì chỉ lo lắng về việc ngân hàng thắt chặt, hãy nghĩ đến hệ quả ngược lại: nếu cuộc tranh cãi này leo thang và làm suy yếu lòng tin vào hệ thống ngân hàng truyền thống, một bộ phận nhà đầu tư có thể tìm đến crypto như một nơi trú ẩn. Điều này đã từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực Mỹ năm 2023, khi Bitcoin tăng vọt sau sự sụp đổ của SVB. Tuy nhiên, tôi cho rằng kịch bản đó chỉ xảy ra nếu cuộc tranh cãi trở nên mang tính hệ thống – ví dụ, nếu Bộ Tài chính Anh hoặc Ủy ban Basel phải can thiệp. Hiện tại, nó mới chỉ là xung đột về kỹ thuật, chưa phải là khủng hoảng niềm tin.
Điểm cốt lõi mà tôi muốn nhấn mạnh là: sự kiện này đang tạo ra một kỳ vọng sai lệch. Thị trường crypto hiện đang tập trung vào lãi suất Fed và dữ liệu lạm phát Mỹ, bỏ qua một tín hiệu quan trọng từ Anh. Nhưng vì các ngân hàng Anh có liên kết chặt chẽ với thị trường toàn cầu, bất kỳ sự thắt chặt nào từ họ cũng sẽ lan sang Mỹ và châu Âu thông qua thị trường repo và hoán đổi tiền tệ. Nếu thanh khoản USD bị ảnh hưởng gián tiếp, đó sẽ là cú sốc đầu tiên mà crypto cảm nhận. Tôi đã từng chứng kiến năm 2019, khi một tranh cãi tương tự về vốn giữa ECB và ngân hàng Đức đã khiến thanh khoản euro giảm, và Bitcoin mất 30% trong hai tuần.
Là một người từng thiết kế mô hình dự báo tác động của ETF lên thị trường crypto, tôi biết rằng những thay đổi nhỏ trong quy định ngân hàng có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng lớn. Hãy tưởng tượng: nếu BoE giữ nguyên phương pháp, các ngân hàng Anh sẽ phải tăng vốn thêm ước tính 2-3% tổng tài sản có rủi ro. Con số này tương đương với khoảng 50-70 tỷ bảng Anh bị "đóng băng" trong vốn, không thể cho vay. Khoản tiền đó, nếu được giải phóng, có thể hỗ trợ cho vay mua nhà hoặc đầu tư doanh nghiệp. Nhưng nếu bị giữ lại, nó sẽ làm giảm tốc độ lưu thông tiền tệ, kéo theo lãi suất liên ngân hàng cao hơn và thị trường trái phiếu căng thẳng. Và khi thị trường trái phiếu căng thẳng, các quỹ đầu tư thường rút khỏi tài sản rủi ro, bao gồm crypto.
Tuy nhiên, tôi muốn đưa ra một cảnh báo: nguồn tin từ Crypto Briefing có độ tin cậy thấp. Họ có thể đã phóng đại mức độ chỉ trích. Nhưng ngay cả khi đó, việc một tờ báo chuyên về crypto đưa tin về vấn đề này cho thấy cộng đồng đang bắt đầu chú ý. Điều này tự nó là một tín hiệu thị trường: khi các nhà đầu tư crypto lo lắng về thanh khoản ngân hàng, họ thường bán trước.
Vậy chúng ta nên làm gì? Đừng coi đây là một sự kiện cô lập. Hãy theo dõi các tín hiệu sau trong một tháng tới: liệu BoE có phát hành tài liệu kỹ thuật giải thích phương pháp của họ? Liệu Hiệp hội Ngân hàng Anh có đưa ra tuyên bố chung? Nếu các tín hiệu này cho thấy cuộc tranh cãi đang leo thang, hãy chuẩn bị cho một đợt giảm thanh khoản toàn cầu – và crypto sẽ không thoát khỏi nó. Ngược lại, nếu BoE nhượng bộ và điều chỉnh phương pháp, đó sẽ là chất xúc tác cho một đợt phục hồi tín dụng, và crypto có thể được hưởng lợi từ dòng tiền mới.
Cuối cùng, câu hỏi không phải là liệu sự kiện này có ảnh hưởng đến crypto hay không, mà là khi nào và ở mức độ nào. Kỷ nguyên của crypto như một tài sản vĩ mô đã kết thúc với sự ra đời của ETF. Bây giờ, nó là một phần của hệ thống tài chính toàn cầu – và mọi vết nứt trong nền móng ngân hàng đều là vết nứt trên con đường của chúng ta.
